E-Güvenlik
E-Güvenlik Rehberi
Sosyal medya, oyun platformları, şifre güvenliği ve daha fazlası — her dijital ortamda güvende kalman için kapsamlı rehber.
Sosyal Medya Güvenlik Rehberi
Her platformda güvenlik ayarları ve şikayet mekanizmaları farklıdır
Her platform için geçerli temel kural: İki faktörlü doğrulamayı (2FA) aç, hesabı gizli yap, kişisel bilgi (adres, okul, telefon) paylaşma, bilinmeyen kişileri engelle. Ayarları her 3–6 ayda bir gözden geçir.
Hesap çalınmasıDolandırıcılık mesajlarıSahte hesaplar
- Gizli yap: Settings (Ayarlar) → Privacy (Gizlilik) → Who can see your future posts? (Gelecekteki gönderilerini kimler görebilir?) → Friends (Arkadaşlar)
- Arkadaşlık isteği: Privacy (Gizlilik) → Who can send you friend requests? (Kimler sana arkadaşlık isteği gönderebilir?) → Friends of friends (Arkadaşların arkadaşları)
- Etiket onayı: Profile & Tagging (Profil ve Etiketleme) → Review posts you're tagged in (Etiketlendiğin gönderileri gözden geçir) → On (Açık)
- Konum kapat: Privacy (Gizlilik) → Location (Konum) → Location History Off (Konum Geçmişi Kapalı)
- 2FA: Settings (Ayarlar) → Security and Login (Güvenlik ve Giriş) → Two-Factor Authentication (İki Faktörlü Kimlik Doğrulama)
Fake hesaplarDM dolandırıcılığıİzinsiz fotoğraf kullanımı
- Gizli yap: Settings (Ayarlar) → Privacy (Gizlilik) → Account Privacy (Hesap Gizliliği) → Private Account (Gizli Hesap)
- DM filtresi: Privacy (Gizlilik) → Messages (Mesajlar) → Other people (Diğer kişiler) → Don't receive requests (İstekleri alma)
- Etiket onayı: Privacy (Gizlilik) → Tags (Etiketler) → Manually approve tags (Etiketleri manuel olarak onayla)
- Konum kapat: Privacy (Gizlilik) → Location (Konum) → Off (Kapalı)
- 2FA: Settings (Ayarlar) → Security (Güvenlik) → Two-Factor Authentication (İki Faktörlü Kimlik Doğrulama)
TikTok
Veri toplamaSahte çekilişlerYorum dolandırıcılığı
- Gizli yap: Settings (Ayarlar) → Privacy (Gizlilik) → Private account (Gizli hesap) → Aç
- DM filtresi: Privacy (Gizlilik) → Direct messages (Direkt mesajlar) → Friends (Arkadaşlar)
- Yorum kısıtla: Privacy (Gizlilik) → Who can comment (Kimler yorum yapabilir) → Friends (Arkadaşlar)
- Konum kapat: Privacy (Gizlilik) → Location Services (Konum Hizmetleri) → Never (Asla)
- 2FA: Security (Güvenlik) → 2-step verification (İki Adımlı Doğrulama)
Sahte destek mesajlarıOTP dolandırıcılığıHesap ele geçirme
- Profil gizliliği: Settings (Ayarlar) → Privacy (Gizlilik) → Profile Photo (Profil Fotoğrafı) / About (Hakkında) → My Contacts (Kişilerim)
- Son görülme: Privacy (Gizlilik) → Last Seen and Online (Son Görülme ve Çevrimiçi) → Nobody (Hiç kimse) veya My Contacts Except… (Kişilerim Hariç…)
- Grup onayı: Privacy (Gizlilik) → Groups (Gruplar) → My Contacts (Kişilerim)
- Otomatik silme: Gizli sohbetler için mesajları otomatik silmeyi etkinleştir
- 2FA: Settings (Ayarlar) → Account (Hesap) → Two-step verification (İki Adımlı Doğrulama)
Snapchat
Ekran görüntüsü almaSahte profillerSnap Map konum riski
- Gizli yap: Settings (Ayarlar) → Privacy Controls (Gizlilik Kontrolleri) → Contact Me (Bana Kimler Ulaşabilir) → My Friends (Arkadaşlarım)
- Ghost Mode: Map (Harita) → Settings (Ayarlar) → Ghost Mode (Hayalet Modu — haritada görünme)
- Hikaye gizliliği: Privacy Controls (Gizlilik Kontrolleri) → View My Story (Hikayemi Kimler Görebilir) → Friends (Arkadaşlar)
- Arama görünürlüğü: Privacy (Gizlilik) → See me in Quick Add (Hızlı Ekle'de beni göster) → Kapat
- Snap otomatik silme: Varsayılan kısa süreli — ekran görüntüsü bildirimi açık olsun
Discord
Nitro dolandırıcılığıZararlı dosyalarSunucu hacklenmesi
- DM filtresi: User Settings (Kullanıcı Ayarları) → Privacy & Safety (Gizlilik ve Güvenlik) → Safe Direct Messaging (Güvenli Direkt Mesajlaşma) → Keep me safe (Beni güvende tut)
- DM kısıtla: Privacy & Safety (Gizlilik ve Güvenlik) → Who can send DM (Kimler sana direkt mesaj gönderebilir) → Friends only (Sadece arkadaşlar)
- Arkadaş isteği: Yalnızca sunucu üyeleri veya arkadaşlardan kabul et
- 2FA: User Settings (Kullanıcı Ayarları) → My Account (Hesabım) → Enable Two-Factor Auth (İki Faktörlü Kimlik Doğrulamayı Etkinleştir)
Telegram
Telefon numarası sızıntısıPhishing mesajlarıSahte hesaplar
- Numara gizle: Settings (Ayarlar) → Privacy (Gizlilik) → Phone Number (Telefon Numarası) → Nobody (Hiç Kimse)
- Son görülme gizle: Privacy (Gizlilik) → Last Seen & Online (Son Görülme ve Çevrimiçi) → Nobody (Hiç Kimse)
- Gruba eklenme: Privacy (Gizlilik) → Groups & Channels (Gruplar ve Kanallar) → My Contacts (Kişilerim)
- Aktif oturumlar: Settings (Ayarlar) → Devices (Cihazlar) → Tanımadık oturumları kapat
- 2FA: Settings (Ayarlar) → Privacy (Gizlilik) → Two-Step Verification (İki Adımlı Doğrulama) → Set Password (Şifre Belirle)
Sahte iş teklifleriKimlik avıCV veri çalınması
- Profil görünürlüğü: Settings (Ayarlar) → Visibility (Görünürlük) → Profile viewing (Profil görüntüleme) → Private mode (Özel mod)
- E-posta/telefon gizle: Visibility (Görünürlük) → Profile discovery and visibility (Profil bulunabilirliği ve görünürlüğü) → Off (Kapalı)
- Bağlantı kısıtla: Visibility (Görünürlük) → Who can reach you (Kimler sana ulaşabilir) → Connections only (Sadece bağlantılar)
- 2FA: Settings (Ayarlar) → Sign in & security (Oturum açma ve güvenlik) → Two-step verification (İki Adımlı Doğrulama)
YouTube
Sahte çekiliş yorumlarıZararlı reklam linkleri
- Abonelikler gizli: YouTube Studio → Settings (Ayarlar) → Privacy (Gizlilik) → Keep subscriptions private (Abonelikleri gizli tut)
- Yorum onayı: Channel (Kanal) → Advanced (Gelişmiş) → Comments (Yorumlar) → Hold potentially inappropriate (Uygunsuz olabilecekleri beklet)
- Konum & geçmiş: Google Activity (Google Etkinliğim) → Location History (Konum Geçmişi) → Off (Kapalı)
- Küçük çocuklar için: YouTube Kids uygulamasını kullan
- 2FA: Google Hesabı → Security (Güvenlik) → 2-Step Verification (2 Adımlı Doğrulama)
E-posta (Gmail/Outlook)
Phishing (oltalama)SpamVirüslü ekler
- Şüpheli e-postaya tıklama — "Hesabın askıya alındı" tuzağı
- Spam filtresi: Gmail → Settings (Ayarlar) → Filters and Blocked Addresses (Filtreler ve engellenen adresler)
- Reklam kişiselleştirme: Google My Activity (Google Etkinliğim) → Ad personalization (Reklam kişiselleştirme) → Off (Kapalı)
- Şifreli e-posta: ProtonMail veya Tuta daha yüksek gizlilik sağlar
- 2FA: Google/Microsoft Hesabı → Security (Güvenlik) → 2-Step Verification (2 Adımlı Doğrulama)
Bulut Depolama
Hesap ele geçirmeDosya sızıntısıYanlış paylaşım
- Paylaşım kısıtla: Sadece belirli kişilerle paylaş, "Herkese açık link" kullanma
- Erişim geçmişi: Drive/iCloud → Shared (Paylaşılanlar) → Kimin eriştiğini düzenli kontrol et
- Hassas dosyaları hariç tut: Otomatik yedeklemeden kişisel belgeler çıkarılabilir
- 2FA zorunlu — tüm bulut hesaplarında aktif olmalı
X (eski Twitter)
Sahte mavi tik hesaplarKripto dolandırıcılığıDM phishing
- Gönderileri koru: Settings (Ayarlar) → Privacy and safety (Gizlilik ve güvenlik) → Audience and tagging (Kitle ve etiketleme) → Protect your posts (Gönderilerini koru)
- Konum kapat: Privacy and safety (Gizlilik ve güvenlik) → Location information (Konum bilgisi) → Off (Kapalı)
- Fotoğraf etiketi kapat: Audience and tagging (Kitle ve etiketleme) → Photo tagging (Fotoğraf etiketleme) → Off (Kapalı)
- DM kısıtla: Privacy and safety (Gizlilik ve güvenlik) → Direct messages (Direkt mesajlar) → Allow message requests from everyone (Herkesten mesaj isteğine izin ver) → Off (Kapalı)
- 2FA: Settings (Ayarlar) → Security and account access (Güvenlik ve hesap erişimi) → Security (Güvenlik) → Two-factor authentication (İki Faktörlü Kimlik Doğrulama)
Threads (Meta)
Sahte hesaplarKişisel veri paylaşımı
- Gizli yap: Instagram gizlilik ayarları Threads'e de yansır → Private Account (Gizli hesap)
- Bahsetme kısıtla: Settings (Ayarlar) → Privacy (Gizlilik) → Mentions (Bahsetmeler) → Approved followers (Onaylanmış takipçiler)
- Konum & arama: Instagram ayarlarından yönet
- Takipçi onayını etkinleştir
Oyun Platformları Güvenliği
Online oyunlarda siber zorbalık çok yaygındır — güvenli kal
Roblox
- Hesabı özel yap, sohbet filtrelerini aç
- Tanımadığın oyuncularla gerçek bilgi paylaşma
- Taciz eden oyuncuyu Rapor Et butonu ile raporla
Steam / PC Oyunları
- Profili gizli tut, arkadaş listeni sadece gerçek arkadaşlara aç
- İki adımlı doğrulamayı (Steam Guard) aktifleştir
- Ücretsiz oyun veya item vaatlerine kanma
Mobil Oyunlar
- Uygulama içi satın alım izinlerini kapat
- Konum izinlerini reddet
- Sohbet özelliklerini küçük yaşlar için kapat
PlayStation / Xbox
- Profili özel yap, gerçek isim/konum paylaşma
- Mikro ödemeleri ebeveyn denetimiyle kısıtla
- Sesli sohbeti yalnızca arkadaşlarla sınırlandır
- Arkadaş eklemeyi onay gerektirsin
Oyunda Zorbalık
- Hakaret içeren sesli veya yazılı mesajlar
- Kasıtlı olarak oyundan atmak / dışlamak
- Hesabı hackleyip çalmak
- Doxxing (kişisel bilgileri ifşa)
- "Swatting" — yanlış ihbarla eve polis gönderme
Oyunda Güvende Kalma
- Gerçek adın, okul veya adresin asla paylaşma
- Tanımadığın oyuncularla sesli sohbet kurma
- Hakaret eden oyuncuyu sessize al ve raporla
- Oyun içi hediye veya para tekliflerine kanma
Şifre Güvenliği
Zayıf şifre, açık kapı bırakmak gibidir
Güçlü Şifre Nasıl Olur?
- En az 16–20 karakter uzunluğunda
- Büyük ve küçük harf karışımı
- Rakam ve özel karakter içermeli (!@#$%)
- Adın, doğum tarihin veya tahmin edilebilir bilgi içermemeli
- Her hesap için farklı şifre kullan
Asla Yapma
- Şifreni kimseyle paylaşma — yakın arkadaşınla bile
- "123456", "password", "qwerty" gibi yaygın şifreler kullanma
- Aynı şifreyi birden fazla önemli hesapta kullanma
- Şifreni kağıda yazıp göz önünde bırakma
İki Adımlı Doğrulama (2FA)
İki adımlı doğrulama, şifrene ek olarak ikinci bir güvenlik katmanı ekler. Biri şifreni ele geçirse bile hesabına giremez.
2FA'yı Nasıl Etkinleştirirsin?
- Instagram: Ayarlar → Güvenlik → İki Faktörlü Kimlik Doğrulama
- WhatsApp: Ayarlar → Hesap → İki Adımlı Doğrulama
- Google: Hesabım → Güvenlik → 2 Adımlı Doğrulama
- Discord: Kullanıcı Ayarları → Hesabım → İki Faktörlü Kimlik Doğrulama
Şifre Yöneticisi
Farklı hesaplarda farklı güçlü şifreler kullanmak için şifre yöneticisi uygulamaları kullan:
- Bitwarden — ücretsiz ve açık kaynak
- 1Password — aile planı mevcuttur
- NordPass — kolay kullanım
Tarayıcıya şifre kaydetmek pratiktir ama güvenlik açığı oluşturabilir. Şifre yöneticisi daha güvenlidir. Master şifreni çok güçlü yap ve 2FA'yı mutlaka etkinleştir.
DeepFake ve Kimlik Doğrulama
Deepfake, yapay zeka kullanılarak üretilen sahte video veya ses kayıtlarıdır. Gerçek bir kişinin görüntüsü veya sesi, o kişinin hiç söylemediği veya yapmadığı şeyleri yapıyor gibi gösterecek şekilde manipüle edilir.
Deepfake Nasıl Anlaşılır?
- Yüz sınırları veya saç çizgisinde bulanıklık
- Doğal olmayan göz kırpma veya yüz ifadesi
- Ses ve dudak hareketi uyumsuzluğu
- Aydınlatma veya gölgeleme tutarsızlıkları
- Arka plan pixelation veya bozulma
Deepfake Tehlikeleri
- Sahte intim görüntüler oluşturma (intikam pornosu)
- Tanınmış kişileri sahte açıklama yaparken gösterme
- Kimlik hırsızlığı ve dolandırıcılık
- Siber zorbalık ve itibar zedeleme aracı
Deepfake'e Karşı Korunma
- Az paylaş: Yüksek çözünürlüklü, net yüz içeren içerikleri herkese açık paylaşma — dijital ayak izini küçült
- Watermark (Filigran) ekle: Fotoğraf/videolara adın, tarih veya logo ile görünür işaret koy (Canva, Photoshop); deepfake yapıldığında iz bırakır
- Hesapları özel yap: Yüzünün net göründüğü içerikleri yalnızca onaylı takipçilere göster
- Eski paylaşımları sil: Google Alerts kur — kendi adınla düzenli arama yap
Konum Paylaşan Uygulamalar
Konum paylaşımı aile güvenliği için faydalı olabilir, ama aşırı paylaşım taciz, takip ve gizlilik ihlali riski yaratır. En iyi uygulama: sürekli konum paylaşımını minimumda tut, sadece güvendiğin kişilerle ve gerektiğinde paylaş.
Sürekli Konum Paylaşımını Sınırla
- Sadece aile veya yakın arkadaşlarla paylaş (Life360'da Circle üyeleri, Find My'da aile grubu)
- Geçici paylaşım tercih et: Tek seferlik veya belirli süreli paylaşım
- Snap Map: Varsayılan kapalı; açarsan Ghost Mode'u (Hayalet Modu) aktif tut
- Life360 Bubble Modu: Tam konum yerine genel bölge gösterir
- Find My (Apple): "Share My Location" sadece onaylı aile üyeleriyle
- Konum geçmişini düzenli sil veya otomatik silmeyi etkinleştir
Arka Planda Konum Erişimini Kontrol Et
- Uygulamalara "While Using the App" (Uygulama kullanılırken) veya "Ask Next Time" (Bir dahaki sefere sor) izin ver — "Always" (her zaman) nadiren seç
- "Precise Location" (Hassas konum) genellikle kapatılabilir, genel bölge yeterlidir
- Life360: Driving Mode veya Bubble Modu ile geçici duraklat
iOS: Settings (Ayarlar) → Privacy & Security (Gizlilik ve Güvenlik) → Location Services (Konum Hizmetleri) → Uygulamayı seç → "While Using" (Uygulama kullanılırken)
Android: Settings (Ayarlar) → Location (Konum) → Uygulama izinleri → "Only while using" (Yalnızca kullanılırken)
Tarayıcı Güvenliği
Tarayıcılar şifre, otomatik doldurma ve eklentilerle hassas verilerini taşır — bunları düzenli temizle.
- HTTPS olan siteleri tercih et
- Üçüncü taraf çerezleri reddet
- Gizli mod izleri tamamen silmez — dikkatli ol
- Yalnızca güvenilir kaynaklardan yazılım indir
Kaydedilmiş Şifreleri Kontrol Et (Her Ay)
- Chrome: Settings (Ayarlar) → Autofill and passwords (Otomatik Doldur ve Parolalar) → Google Password Manager (Google Şifre Yöneticisi) → Password Checkup (Şifre Kontrolü)
- Safari: Settings (Ayarlar) → Passwords (Parolalar) → Security Recommendations (Güvenlik Önerileri)
- Edge: Settings (Ayarlar) → Profiles (Profiller) → Passwords (Parolalar) → Password Monitor (Parola İzleme)
Şüpheli Eklentileri Kaldır
- Chrome/Edge: chrome://extensions/ veya edge://extensions/ → gereksiz veya bilinmeyenleri kaldır (özellikle "Tüm verilerinizi oku" izni isteyenler)
- Safari: Settings (Ayarlar) → Extensions (Eklentiler) → Şüphelileri devre dışı bırak veya sil
- Sadece resmi mağazadan yükle (Chrome Web Store, Microsoft Edge Add-ons)
Otomatik Doldurma Verilerini Temizle
- Chrome: Settings (Ayarlar) → Autofill and passwords (Otomatik Doldur ve Parolalar) → Addresses and more (Adresler ve diğerleri) / Payment methods (Ödeme yöntemleri) → Sil veya devre dışı bırak
- Safari: Settings (Ayarlar) → AutoFill (Otomatik Doldur) → Credit Cards (Kredi Kartları) / Contact Info (Kişi bilgileri) → Kapat veya temizle
- Edge: Settings (Ayarlar) → Profiles (Profiller) → Payment info (Ödeme bilgileri) / Addresses (Adresler) → Clear saved data (Kaydedilenleri temizle)
- En güvenli yol: Tarayıcı otomatik doldurmasını kapat, şifre yöneticisi kullan
Genel Dijital Güvenlik İpuçları
Bu basit kurallar seni büyük risklerden korur
Hesaplarını Gizli Tut
Sosyal medya hesaplarını gizli yap. Tanımadıkların seni kolay bulamamalı, içeriklerine erişememeli.
Takipçi Listeni Gözden Geçir
Zaman zaman takipçi listeni kontrol et. Tanımadığın hesapları çıkar. Kaliteli çevre, büyük çevreden iyidir.
Kimlik Avına (Phishing) Dikkat
"Hesabın askıya alındı", "Ödül kazandın" gibi mesajlara kanma. Bağlantılara tıklamadan önce doğrula.
Paylaşmadan Önce Düşün
İnternete koyduktan sonra geri almak çok zor. "Bu paylaşım 5 yıl sonra beni utandırır mı?" diye sor.
Açık Wi-Fi'ye Dikkat
Kafe veya alışveriş merkezi gibi açık ağlarda banka veya sosyal medya hesaplarına girme. VPN kullanmayı düşün.
Güncellemeleri Yap
Telefon, uygulama ve işletim sistemi güncellemelerini zamanında yap. Güvenlik açıkları bu güncellemelerle kapatılır.
Daha Fazla Destek
Hesabın çalındıysa, tehdit veya şantajla karşılaştıysan vakit kaybetme — yardım al.
Gençler İçin Rehber